Veel mensen kiezen in de winkel bewust voor “palmolievrije” of “100% plantaardige” margarine en vloeibare boter, omdat dit gezond klinkt. Maar wat bijna niemand weet: net deze producten zijn bij verhitting vaak een grote bron van oxidatieve stress voor je lichaam. Dit wil zeggen dat wanneer je deze voeding gaat verhitten de vetten schadelijk worden voor ons lichaam en onze cellen gaan baschadigen.
De reden ligt in de samenstelling van deze vetten en in wat er gebeurt wanneer ze warm worden.
Wat is vloeibare boter en margarine eigenlijk?
Wat in de winkel verkocht wordt als vloeibare boter of margarine is bijna nooit echte boter. Het is meestal een mengsel van zonnebloemolie, koolzaadolie, sojaolie en andere plantaardige oliën, aangevuld met emulgatoren en aroma’s om het smeerbaar en vloeibaar te maken.
Echte boter is hard in de koelkast. Door er zaadoliën aan toe te voegen blijft het product vloeibaar en “gebruiksvriendelijk”.
In de praktijk betekent dit: vloeibare boter en margarine bestaan grotendeels uit geraffineerde zaadoliën.
Waarom zonnebloemolie en andere zaadoliën problematisch zijn
Zonnebloemolie, sojaolie en maïsolie zijn rijk aan omega 6 vetzuren. Dit zijn meervoudig onverzadigde vetten met veel dubbele bindingen. Die structuur maakt ze chemisch instabiel.
Wanneer deze vetten worden blootgesteld aan warmte, zuurstof of licht, breken ze snel af. Ze oxideren veel sneller dan verzadigde vetten zoals boter, ghee of kokosolie.
Daardoor zijn ze veel gevoeliger voor schade tijdens koken en bakken.
Wat betekent “reeds verhit” bij deze oliën
De oliën in margarine en vloeibare boter zijn al sterk bewerkt voordat jij ze koopt. Tijdens de productie worden ze geraffineerd, ontgeurd, gefilterd en verhit bij hoge temperaturen.
Dat betekent dat deze vetten al een eerste oxidatieschade hebben opgelopen in de fabriek.
Wanneer jij ze thuis opnieuw verhit in de pan, gebeurt er een tweede oxidatie en dit geeft veel schade voor het lichaam. dus jij gaat gezonde groentjes bakken in slechte vetten waardoor het vooral van de groenten wegvalt en het nadelig wordt voor het lichaam.
Overzicht per vetstof en rookpunt
Zonnebloemolie / sojaolie / maïsolie
Rookpunt: ± 220–230 °C
Oxidatie start: ± 120–150 °C
Niet geschikt om te bakken
Vloeibare boter / margarine
Rookpunt: ± 180–200 °C
Oxidatie start: ± 120 °C
Al industrieel beschadigd → dubbele oxidatie
Olijfolie extra vierge
Rookpunt: ± 160–170 °C
Oxidatie start: ± 150 °C
Enkel koud of laag vuur
Roomboter
Rookpunt: ± 150 °C
Oxidatie start: ± 140 °C
Alleen zacht bakken
Ghee
Rookpunt: ± 230 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Geschikt voor bakken
Kokosolie
Rookpunt: ± 200–230 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Geschikt voor bakken
Avocado-olie (geraffineerd)
Rookpunt: ± 250 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Kwaliteit wisselt sterk
Weet dat wanneer jij bv gegrilde groenten koopt in de diepvries dat deze groenten reeds gebakken zijn in bv zonnebloemolie. Wanneer je de groenten nadien opwarmt in de oven of airfryer op 200 graden worden deze vetten door opnieuw verhitting nog schadelijker voor onze cellen waardoor we sneller gaan verouderen.
Waarom vloeibare boter en margarine bij verhitting je lichaam belasten
Veel mensen kiezen in de winkel bewust voor “palmolievrije” of “100% plantaardige” margarine en vloeibare boter, omdat dit gezond klinkt. Maar wat bijna niemand weet: net deze producten zijn bij verhitting vaak een grote bron van oxidatieve stress voor je lichaam. Dit wil zeggen dat wanneer je deze voeding gaat verhitten de vetten schadelijk worden voor ons lichaam en onze cellen gaan baschadigen.
De reden ligt in de samenstelling van deze vetten en in wat er gebeurt wanneer ze warm worden.
Wat is vloeibare boter en margarine eigenlijk?
Wat in de winkel verkocht wordt als vloeibare boter of margarine is bijna nooit echte boter. Het is meestal een mengsel van zonnebloemolie, koolzaadolie, sojaolie en andere plantaardige oliën, aangevuld met emulgatoren en aroma’s om het smeerbaar en vloeibaar te maken.
Echte boter is hard in de koelkast. Door er zaadoliën aan toe te voegen blijft het product vloeibaar en “gebruiksvriendelijk”.
In de praktijk betekent dit: vloeibare boter en margarine bestaan grotendeels uit geraffineerde zaadoliën.
Waarom zonnebloemolie en andere zaadoliën problematisch zijn
Zonnebloemolie, sojaolie en maïsolie zijn rijk aan omega 6 vetzuren. Dit zijn meervoudig onverzadigde vetten met veel dubbele bindingen. Die structuur maakt ze chemisch instabiel.
Wanneer deze vetten worden blootgesteld aan warmte, zuurstof of licht, breken ze snel af. Ze oxideren veel sneller dan verzadigde vetten zoals boter, ghee of kokosolie.
Daardoor zijn ze veel gevoeliger voor schade tijdens koken en bakken.
Wat betekent “reeds verhit” bij deze oliën
De oliën in margarine en vloeibare boter zijn al sterk bewerkt voordat jij ze koopt. Tijdens de productie worden ze geraffineerd, ontgeurd, gefilterd en verhit bij hoge temperaturen.
Dat betekent dat deze vetten al een eerste oxidatieschade hebben opgelopen in de fabriek.
Wanneer jij ze thuis opnieuw verhit in de pan, gebeurt er een tweede oxidatie en dit geeft veel schade voor het lichaam. dus jij gaat gezonde groentjes bakken in slechte vetten waardoor het vooral van de groenten wegvalt en het nadelig wordt voor het lichaam.
Overzicht per vetstof en rookpunt
Zonnebloemolie / sojaolie / maïsolie
Rookpunt: ± 220–230 °C
Oxidatie start: ± 120–150 °C
Niet geschikt om te bakken
Vloeibare boter / margarine
Rookpunt: ± 180–200 °C
Oxidatie start: ± 120 °C
Al industrieel beschadigd → dubbele oxidatie
Olijfolie extra vierge
Rookpunt: ± 160–170 °C
Oxidatie start: ± 150 °C
Enkel koud of laag vuur
Roomboter
Rookpunt: ± 150 °C
Oxidatie start: ± 140 °C
Alleen zacht bakken
Ghee
Rookpunt: ± 230 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Geschikt voor bakken
Kokosolie
Rookpunt: ± 200–230 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Geschikt voor bakken
Avocado-olie (geraffineerd)
Rookpunt: ± 250 °C
Oxidatie start: > 200 °C
Kwaliteit wisselt sterk
Weet dat wanneer jij bv gegrilde groenten koopt in de diepvries dat deze groenten reeds gebakken zijn in bv zonnebloemolie. Wanneer je de groenten nadien opwarmt in de oven of airfryer op 200 graden worden deze vetten door opnieuw verhitting nog schadelijker voor onze cellen waardoor we sneller gaan verouderen.